|
Pierwsze wzmianki o Supraślu sięgają 1500 roku.
Początkowo był tu klasztor założony przez prawosławnych mnichów
sprowadzonych z Kijowa przez Aleksandra Chodkiewicza. Zbudowali oni cerkiew
obronną; powoli rozwijała się osada przyklasztorna. W I połowie XIX wieku do
Supraśla sprowadzili się przemysłowcy, którzy rozwinęli tutaj przemysł
włókienniczy, pozostawiając po sobie trwały ślad w postaci obecnego podziału
architektonicznego na kwadraty i osiedla.
Supraśl może poszczycić się bogatą i interesującą przeszłością, której
świadectwem są liczne zabytki w tym m.in. :
Zespół budynków
Prawosławnego Męskiego Monasteru p.w. Zwiastowania NMP >>>
Najstarszym obiektem w zespole była wybudowana ok. 1500 r. drewniana cerkiew
pod wezwaniem św. Jana Ewangelisty (spłonęła w 1545 r.) oraz murowana
świątynia pod wezwaniem Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny, którą jak się powszechnie
przyjmuje, wzniesiono w latach 1503-1511. W 1944 r. wycofujące się wojska niemieckie
z formacji SS GALIZIEN, wysadziły ją w powietrze. Ze zrujnowanego obiektu
udało się uratować kilkanaście fresków pokrywających filary, które obecnie
można oglądać w Pałacu Opatów. Od 1984 r. obiekt jest rekonstruowany i
obecnie zachwyca swoim pięknem.
Cerkiew o unikalnym bizantyjsko-gotyckim stylu, jest usytuowana centralnie,
i otoczona z trzech stron budynkami
klasztornymi w stylu barokowym pochodzącymi z XVII i XVIII w. Wjazdu do
zespołu klasztornego strzeże barokowa brama dzwonnica, zbudowana w roku
1752 na wzór bramy znajdującej się przy pałacu Branickich w Białymstoku.
Pierzeję wschodnią stanowi Pałac Opatów wzniesiony w latach 1635-1655;
wewnątrz którego do dziś zachowane zostały polichromie.
Kościół p.w. Świętej Trójcy >>>wybudowany
w latach 1861-1865, w stylu eklektycznym. Kościół wzniesiono na planie
prostokąta z jedną nawą, zamkniętą absyda ołtarzową; w 1902 r. dobudowano
wieżę - dzwonnicę, powiększono kościół o dwie zakrystie i chór.
Kościół ewangelicko-augsburski >>>wybudowany
w 1885 r., zwany przez supraślan "kirchą", stanowił filię parafii
ewangelicko - augsburskiej w Białymstoku. Zbudowany jest w stylu eklektycznym
z przewagą form architektury neogotyckiej. Od 1990 r. Kościół Rzymskokatolicki pw. Matki Boskiej Królowej Polski.
Pałac Buchholtzów >>>zbudowany
w latach 1892-1903 jest oryginalnym, jednopiętrowym budynkiem wykonanym
na planie litery "L" w stylu eklektycznym. W harmonijny sposób
łączy on w sobie cechy renesansu francuskiego (dach, owalne lukarny),
niderlandzkiego (szczyty facjatek) i włoskiego (elewacje) z klasycystycznymi
(portyk balkonowy) i secesyjnymi (ornamentyka, dekoracje sztukatorskie).
We wnętrzu zachowały się w dość dobrym stanie secesyjne sztukaterie, gabinet
A. Buchholtza, sala bankietowa z dębowym stropem, a także klatka schodowa.
Obecnie w obiekcie mieści się Liceum Plastyczne.
Cmentarz ewangelicki >>>założony
prawdopodobnie w latach czterdziestych XIX wieku. Wysoką rangę artystyczną
przedstawiają znajdujące się tam grobowce rodziny Buchholtzów i Zachertów.
Pierwszy z nich, w stylu neogotyckim, wzniesiony został w roku 1904, według
projektu warszawskiego architekta H. Kundera. Starszy, klasycystyczny
grobowiec rodziny Zachertów projektował i wybudował w 1885 r. H. Żydok
z Warszawy.
Cmentarz katolicki >>> założony
w końcu XVIII stulecia, miejsce pochówku katolików obrządku wschodniego
i zachodniego - unitów i łacinników. Po likwidacji unii w 1839 r. cmentarz
własność cerkwi prawosławnej, po odzyskaniu niepodległości ponownie znalazł
się we władaniu katolików. Zabytkiem architektury położonym na terenie
nekropolii jest kaplica cmentarna p.w. Wszystkich Świętych, wybudowana
jako cerkiew prawosławna p.w. Św. Pantalejmona w 1875 r. nad grobem ostatniego
opata unickiego Bazylianina Nikodema Marcinowskiego zmarłego w 1853 r.
Dom Ogrodnika >>> wybudowany
w II połowie XVIIIw. na potrzeby ogrodnika, którego zadaniem było pielęgnowanie
ogrodu - zwanego włoskim.
Domy Takaczy >>>drewniane,
parterowe budynki mieszkalne budowane począwszy od lat 30-40 XIX w. na
dzierżawionych przez robotników od W.F. Zacherta działkach, zamieszkiwane
przez supraskich tkaczy chałupników. Cechą charakterystyczną tych budowli
są bielone wapnem ściany oraz naczółkowe dachy kryte gontem lub dachówką
ceramiczną. Drewniana zabudowa powstająca w kolejnych dziesięcioleciach
powielała ten wzór tworząc do dziś niepowtarzalny klimat przemysłowego
miasteczka.
|
|
