
Zespół Klasztorny o.o. Bazylianów |
Pierwsze wzmianki
o Supraślu sięgają 1500 roku. Początkowo był tu klasztor o.o. bazylianów
i cerkiew obronna, powoli rozwijała się osada przyklasztorna. W I połowie
XIX wieku do Supraśla sprowadzili się przemysłowcy, którzy rozwinęli tutaj
przemysł włókienniczy, pozostawiając po sobie trwały ślad w postaci obecnego
podziału architektonicznego na kwadraty i osiedla.
Supraśl może poszczycić się bogatą i interesującą przeszłością, której
świadectwem są liczne zabytki w tym m.in. :
Zespół Klasztorny o.o. Bazylianów >>> najstarszym obiektem
w zespole była wybudowana ok. 1500 r. drewniana cerkiew pod wezwaniem
św. Jana Ewangelisty (spłonęła w 1545 r.) oraz murowana świątynia pod
wezwaniem Najświętszej Maryi Panny, którą jak się powszechnie przyjmuje,
wzniesiono w latach 1503-1511. Niestety ona również nie przetrwała do
dnia dzisiejszego, gdyż w 1944 r. wycofujące się wojska niemieckie z formacji
SS GALIZIEN, wysadziły ją w powietrze. Ze zrujnowanego obiektu udało się
uratować kilkanaście fresków pokrywających filary, które obecnie można
oglądać w Pałacu Opatów. Od 1985 r. obiekt jest rekonstruowany. Cerkiew,
usytuowana centralnie, otoczona jest z trzech stron budynkami klasztornymi
w stylu barokowym pochodzącymi z XVII i XVIII w. Wjazdu do zespołu klasztornego
strzeże barokowa brama dzwonnica, zbudowana w roku 1752 na wzór bramy
znajdującej się przy pałacu Branickich w Białymstoku. Pierzeję wschodnią
stanowi Pałac Opatów wzniesiony w latach 1635-1655; wewnątrz którego do
dziś zachowane zostały polichromie.
Kościół p.w. Świętej Trójcy >>>
wybudowany w latach 1861-1865, w stylu eklektycznym. Kościół wzniesiono
na planie prostokąta z jedną nawą, zamkniętą absyda ołtarzową; w 1902
r. dobudowano wieżę - dzwonnicę, powiększono kościół o dwie zakrystie
i chór.
Kościół ewangelicko-augsburski >>>
wybudowany w 1885 r., zwany przez supraślan "kirchą, stanowił
filię parafii ewangelicko - augsburskiej w Białymstoku. Zbudowany jest
w stylu eklektycznym z przewagą form architektury neogotyckiej. Od 1990
r. Kościół Rzymskokatolicki pw. Matki Boskiej Królowej Polski.
Pałac Buchholtzów >>>
zbudowany w latach 1892-1903 jest oryginalnym, jednopiętrowym budynkiem
wykonanym na planie litery "L" w stylu eklektycznym. W harmonijny
sposób łączy on w sobie cechy renesansu francuskiego (dach, owalne lukarny),
niderlandzkiego (szczyty facjatek) i włoskiego (elewacje) z klasycystycznymi
(portyk balkonowy) i secesyjnymi (ornamentyka, dekoracje sztukatorskie).
We wnętrzu zachowały się w dość dobrym stanie secesyjne sztukaterie, gabinet
A. Buchholtza, sala bankietowa z dębowym stropem, a także klatka schodowa.
Obecnie w obiekcie mieści się Liceum Plastyczne.
Cmentarz ewangelicki >>>
założony prawdopodobnie w latach czterdziestych XIX wieku. Wysoką
rangę artystyczną przedstawiają znajdujące się tam grobowce rodziny Buchholtzów
i Zachertów. Pierwszy z nich, w stylu neogotyckim, wzniesiony został w
roku 1904, według projektu warszawskiego architekta H. Kundera. Starszy,
klasycystyczny grobowiec rodziny Zachertów projektował i wybudował w 1885
r. H. Żydok z Warszawy.
Cmentarz katolicki >>> założony
w końcu XVIII stulecia, miejsce pochówku katolików obrządku wschodniego
i zachodniego - unitów i łacinników. Po likwidacji unii w 1839 r. cmentarz
własność cerkwi prawosławnej, po odzyskaniu niepodległości ponownie znalazł
się we władaniu katolików. Zabytkiem architektury położonym na terenie
nekropolii jest kaplica cmentarna p.w. Wszystkich Świętych, wybudowana
jako cerkiew prawosławna p.w. Św. Pantalejmona w 1875 r. nad grobem ostatniego
opata unickiego Bazylianina Nikodema Marcinowskiego zmarłego w 1853 r.
Dom Ogrodnika >>> wybudowany w
II połowie XVIIIw. na potrzeby ogrodnika, którego zadaniem było pielęgnowanie
ogrodu - zwanego włoskim.
Domy Takaczy >>>
drewniane, parterowe budynki mieszkalne budowane
począwszy od lat 30-40 XIX w. na dzierżawionych przez robotników od W.F.
Zacherta działkach, zamieszkiwane przez supraskich tkaczy chałupników.
Cechą charakterystyczną tych budowli są bielone wapnem ściany oraz naczółkowe
dachy kryte gontem lub dachówką ceramiczną. Drewniana zabudowa powstająca
w kolejnych dziesięcioleciach powielała ten wzór tworząc do dziś niepowtarzalny
klimat przemysłowego miasteczka.
|